Oplossingen voor diabetes

Al een miljoen Nederlanders hebben diabetes, en iedere dag komen daar 145 mensen bij. Daarmee is diabetes de meest voorkomende chronische ziekte. Dat is ook een probleem in onze provincie, Limburg, waar diabetes steeds vaker voorkomt. Diabetes is vaak het begin van andere problemen met de gezondheid, zoals met hart, ogen en nieren. Nieuwe en betere behandelingen voor diabetes zijn daarom van levensbelang.

Toponderzoek in Limburg

Het Diabetesonderzoekfonds Limburg steunt medisch-wetenschappelijk onderzoek in het Maastricht UMC+, met als doel een toekomst zonder diabetes. Op dit moment kiezen wij voor één groot onderzoek: De Maastricht Studie. Met genoeg financiële steun levert dit onderzoek resultaten op die echt verschil gaan maken voor de gezondheid van Limburgers en hun kinderen later. Diabetesonderzoek is een van de belangrijke aandachtspunten van het Maastricht UMC+, waar het academisch ziekenhuis en de Universiteit Maastricht samenwerken in patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek.

Waarom De Maastricht Studie?

De Maastricht Studie is een uniek bevolkingsonderzoek naar het voorkomen, de oorzaken en de behandeling van diabetes type 2, hart- en vaatziekten en andere chronische aandoeningen. Centraal staat de vraag waarom de ene persoon wel diabetes type 2 ontwikkelt en de andere niet. In totaal worden 10.000 inwoners van de regio Maastricht-Heuvelland tussen 40 en 75 jaar uitgebreid onderzocht, ongeveer de helft met en de helft zonder diabetes type 2. De studie is uniek door de combinatie van drie eigenschappen: een groot aantal deelnemers mét en zónder diabetes, het bestuderen van vrijwel alle mogelijke oorzaken én gevolgen van diabetes, en het gebruik van een brede waaier aan deels zeer geavanceerde onderzoekstechnieken. In deze combinatie is er wereldwijd geen vergelijkbaar onderzoek. Juist die combinatie maakt doorbraken mogelijk.

Van vroege signalen tot complicaties

Diabetes type 2 ontstaat sluipend. Aan de ziekte gaat vaak een periode van jaren vooraf waarin de suikerstofwisseling al ontregeld is, zonder dat iemand daar iets van merkt. Toch blijken in die fase veel complicaties al in een lichte vorm aanwezig te zijn, als je ze met gevoelige technieken meet. De Maastricht Studie onderzoekt deze vroege veranderingen zeer nauwkeurig: van de structuur en de functie van hart en bloedvaten en de kleinste bloedvaatjes in huid en netvlies tot de hersenen, de botten, de longen en de zenuwen. Zo ontstaat inzicht in hoe diabetes tot zo'n grote verscheidenheid aan complicaties kan leiden, en in de vraag waar behandeling en preventie het beste kunnen ingrijpen.

Een concreet project: bloeddruk die schommelt

Een voorbeeld van onderzoek binnen De Maastricht Studie is het project ‘Glucosemetabolisme en bloeddrukvariabiliteit’ van promovendus Tan Lai Zhou, prof. dr. C.D.A. Stehouwer, dr. R.M.A. Henry en dr. A.A. Kroon. Mensen met diabetes type 2 krijgen vaker hart- en vaatziekten dan je op grond van de bekende risicofactoren zou verwachten. Het is aannemelijk dat het schommelen van de bloeddruk daarbij een bijzondere rol speelt, zowel bij de kleine bloedvaatjes, die van nature niet tegen deze schommelingen beschermd zijn, als bij de grote bloedvaten. De onderzoekers hebben inmiddels de gegevens van 3.500 deelnemers geschikt gemaakt voor analyse. Zij berekenden de bloeddrukvariabiliteit uit zevendaagse thuismetingen, metingen in het onderzoekscentrum en 24-uursmetingen, en werken aan een eerste artikel over de relatie tussen de glucosestofwisseling en de schommelingen van de bloeddruk. Daarna willen zij het verband met de stijfheid van de slagaders verder ontrafelen.

Breed diabetesonderzoek in het Maastricht UMC+

Naast De Maastricht Studie wordt in het Maastricht UMC+ op veel fronten onderzoek gedaan naar diabetes en de gevolgen ervan. Onderzoekers van de onderzoeksscholen CARIM, gericht op hart- en vaatziekten, en NUTRIM, gericht op voeding en stofwisseling, bestuderen onder meer hoe de bloedvaten bij diabetes beschadigd raken en welke rol voeding, beweging en vetweefsel spelen. Internist prof. dr. Nicolaas Schaper is internationaal toonaangevend op het gebied van de diabetische voet en het voorkomen van amputaties; in 2015 ontving hij daarvoor in Los Angeles de Edward James Olmos Award for Advocacy in Amputation Prevention. Dat diabetesonderzoek in Maastricht van wereldniveau is, komt uiteindelijk ten goede aan patiënten in de eigen regio.

Bewegen en gezond eten

Onderzoek is één kant van de oplossing; een gezonde leefstijl de andere. Beweging en gezond eten zijn belangrijk bij het voorkomen en de behandeling van diabetes type 2. Het Diabetesonderzoekfonds Limburg stimuleert daarom ook sport en gezond eten in de regio, bijvoorbeeld met spinningmarathons, wandelactiviteiten met Walking Limburg en culinaire evenementen waarbij gezonde voeding centraal staat. Ook De Maastricht Studie zelf zet zich daarvoor in: in juni 2013 organiseerde de studie samen met Kookstudio Maastricht een mediterrane kookworkshop, exclusief voor mensen met diabetes type 2, met presentaties van een diëtiste en van de onderzoekers.

Lees verder